Ցիրկոնիումե պսակ․ ինչ է այն, ինչպես է տեղադրվում և ինչով է տարբերվում մետաղակերամիկական պսակից
Երևանում՝ Dental Clinic Kapital 2022-ում, մեկ նոր ցիրկոնիումե պսակի գինը 35 000 AMD է։ Նախնական բուժումն ու ընդհանուր պլանը գնահատվում են զննումից հետո։ Այս գումարը տեղադրված պսակի շտկման, վերականգնման կամ կրկնակի ամրացման ֆիքսված գին չէ։
Նոր պսա՞կ, թե՞ խնդիր արդեն տեղադրված պսակի հետ
Եթե առկա պսակը կոտրվել կամ շարժվում է, բժիշկը նախ ստուգում է պսակն ու դրա տակ գտնվող ատամը, հետո քննարկում տարբերակներն ու արժեքը։ Նոր ցիրկոնիումե պսակն անմետաղ կերամիկական կոնկրետ կառուցվածք է․ նյութերի ընդհանուր ընտրությունը ներկայացված է կերամիկական պսակների ակնարկում։
Երբ ատամը զգալիորեն քայքայված է, միայն պլոմբով այն վերականգնելը կարող է անհնար կամ ոչ բավարար հուսալի լինել։ Նման դեպքերում հնարավոր տարբերակներից մեկը պսակն է՝ անհատապես պատրաստվող կառուցվածք, որը ծածկում է նախապատրաստված ատամի տեսանելի մասը և օգնում վերականգնել դրա ձևն ու գործառույթը։
Այսպիսի կառուցվածքների համար կիրառվող ժամանակակից նյութերից է ցիրկոնիումի երկօքսիդը։ Տվյալ պացիենտին ցիրկոնիումե պսակը հարմար է, թե ոչ, ատամնաբույժը որոշում է զննումից հետո՝ հաշվի առնելով ատամի վիճակը, կծվածքը, ատամի դիրքը և այլ գործոններ։

Ինչ է ցիրկոնիումե պսակը
Ցիրկոնիումե պսակը պատրաստվում է ցիրկոնիումի երկօքսիդից՝ ամուր ստոմատոլոգիական կերամիկական նյութից։ Ի տարբերություն մետաղակերամիկական պսակի՝ այն ներսում մետաղական հիմնակմախք չունի։
Ցիրկոնիումե պսակները կարող են տարբեր կառուցվածք ունենալ։ Որոշները պատրաստվում են հիմնականում ցիրկոնիումի մեկ ամբողջական բլոկից, իսկ մյուսները կարող են ունենալ լրացուցիչ կերամիկական երեսապատում՝ ցանկալի գեղագիտական արդյունք ստանալու համար։ Տարբերակն ընտրվում է՝ հաշվի առնելով կլինիկական իրավիճակը։
Երբ կարող է այն առաջարկվել
Պսակ կարելի է դիտարկել ատամի զգալի քայքայման, մեծ պլոմբի, կոտրվածքի, արտահայտված մաշվածության կամ ատամի ձևն ու գործառույթը վերականգնելու անհրաժեշտության դեպքում։
Արմատախողովակների բուժումից հետո պսակը երբեմն օգտագործվում է թուլացած ատամը պաշտպանելու համար։ Սակայն միայն այն փաստը, որ ատամի խողովակները բուժվել են, չի նշանակում, որ պսակը պարտադիր է բոլոր դեպքերում։
Եթե վնասվածքը փոքր է, ավելի խնայող վերականգնումը կարող է թույլ տալ պահպանել ատամի սեփական հյուսվածքների ավելի մեծ մասը։ Որոշումն ընդունվում է զննումից հետո։
Ինչպես են կատարվում պատրաստումն ու տեղադրումը
Բուժումը սովորաբար ներառում է մի քանի փուլ։
Զննում և պլանավորում
Ատամնաբույժը գնահատում է ատամի, լնդերի և կծվածքի վիճակը։ Անհրաժեշտության դեպքում կատարվում է ռենտգեն հետազոտություն և նախնական բուժում։
Կարևոր է, որ պրոթեզավորումից առաջ ատամն ու շրջակա հյուսվածքները լինեն այնպիսի վիճակում, որը թույլ կտա պսակը հուսալիորեն տեղադրել։
Ատամի նախապատրաստում
Ատամին տրվում է ապագա պսակի համար անհրաժեշտ ձևը։ Անհրաժեշտության դեպքում կիրառվում է տեղային անզգայացում։
Նախապատրաստումից հետո վերցվում է դրոշմ կամ կատարվում է թվային սկանավորում։ Այդ տվյալներն օգտագործվում են անհատական կառուցվածքը պատրաստելու համար։ Մինչ մշտական պսակի պատրաստ լինելը կարող է տեղադրվել ժամանակավոր պսակ։
Պսակի պատրաստում
Ստացված տվյալների հիման վրա ատամնատեխնիկական լաբորատորիան պատրաստում է անհրաժեշտ ձևի և երանգի պսակ։
Նյութն ընտրելիս հաշվի են առնվում ոչ միայն արտաքին տեսքը, այլև ատամի դիրքը, ծամողական ծանրաբեռնվածությունը, կծվածքի առանձնահատկությունները և պահպանված ատամնային հյուսվածքների քանակը։
Փորձարկում և ամրացում
Վերջնական ամրացումից առաջ ատամնաբույժը ստուգում է պսակի հպումը ատամին, ձևը, գույնը և շփումները հարևան ու հակադիր ատամների հետ։
Անհրաժեշտ շտկումներից հետո պսակն ամրացվում է համապատասխան ստոմատոլոգիական նյութով։
Ցիրկոնիումե պսակի հիմնական առավելությունները
Ցիրկոնիումե կառուցվածքը մետաղական հիմնակմախք չունի։ Ուստի պսակի եզրին չի առաջանում այն մետաղական շերտը, որը երբեմն նկատելի է դառնում մետաղակերամիկական կառուցվածքների դեպքում։
Ցիրկոնիումի ժամանակակից տեսակները թույլ են տալիս ստանալ ատամի բնական երանգ։ Միաժամանակ նյութն ունի բարձր ամրություն և կարող է կիրառվել ատամնաշարի տարբեր հատվածներում։
Կլինիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ժամանակակից ցիրկոնիումե առանձին պսակների պահպանման ցուցանիշները բարձր են և համադրելի են մետաղակերամիկական պսակների ցուցանիշների հետ։ Սակայն որևէ նյութ անվնաս մնալու բացարձակ երաշխիք չունի, և կոնկրետ պսակի ծառայության տևողությունը նախապես երաշխավորել հնարավոր չէ։
Ցիրկոնիում, թե մետաղակերամիկա․ ինչ տարբերություն կա
| Հատկանիշ | Ցիրկոնիումե պսակ | Մետաղակերամիկական պսակ |
|---|---|---|
| Հիմքը | Ցիրկոնիումի երկօքսիդ | Մետաղական հիմնակմախք |
| Մետաղը | Մետաղական հիմնակմախք չկա | Առկա է |
| Արտաքին տեսքը | Կարող է ունենալ բնական ատամի երանգ․ գեղագիտական արդյունքը կախված է ցիրկոնիումի տեսակից և կառուցվածքից | Կերամիկայի գույնն ընտրվում է ատամներին համապատասխան, սակայն մետաղական հիմքը սահմանափակում է կիսաթափանցիկությունը |
| Լնդի մոտ եզրը | Մետաղական եզր չկա | Որոշ դեպքերում ժամանակի ընթացքում կարող է նկատելի դառնալ մուգ եզր |
| Ամրությունը | Բարձր | Բարձր |
| Հնարավոր խնդիրները | Պսակի կոտրվածք կամ վնասում, ամրացման թուլացում, պսակի տակ գտնվող ատամի խնդիրներ | Կերամիկայի կոտրվածք, ամրացման թուլացում, պսակի տակ գտնվող ատամի խնդիրներ |
| Ընտրությունը | Կախված է կլինիկական իրավիճակից | Կախված է կլինիկական իրավիճակից |
Չի կարելի ասել, որ նյութերից մեկը բոլոր պացիենտների համար ինքնաբերաբար ավելի լավն է։ Ժամանակակից հետազոտությունները լավ արդյունքներ են ցույց տալիս թե՛ ցիրկոնիումե, թե՛ մետաղակերամիկական առանձին պսակների համար։ Ընտրությունը կախված է տվյալ ատամից, գեղագիտական պահանջներից, կծվածքից, ծանրաբեռնվածությունից և այլ գործոններից։
Մյուս տարբերակի մասին ավելի մանրամասն կարդացեք այս հոդվածում՝ Մետաղակերամիկական պսակ․ կառուցվածքը, տեղադրումը և խնամքը.
Սահմանափակումներ և առանձնահատկություններ
Պսակ տեղադրելու համար անհրաժեշտ է նախապատրաստել ատամը և հեռացնել դրա հյուսվածքների մի մասը։ Սա բուժման անդառնալի փուլ է։
Նույնիսկ ամուր ցիրկոնիումե պսակը կարող է վնասվել։ Հնարավոր են նաև ամրացման թուլացում, ատամները փակելիս շփումների փոփոխություն կամ հենց ատամի հյուսվածքների խնդիրներ։
Պսակը ատամն ամբողջությամբ չի պաշտպանում կարիեսից․ եթե եզրի շրջանում ատամնափառ է կուտակվում, այնտեղ կարող է կարիես զարգանալ։
Ատամները ուժեղ կրճտացնելիս կամ սեղմելիս վերականգնված հատվածի ծանրաբեռնվածությունը մեծանում է։ Նման իրավիճակում ատամնաբույժը կարող է քննարկել պաշտպանության լրացուցիչ միջոցներ։
Ինչպես խնամել ցիրկոնիումե պսակը
Պսակը պահանջում է նույն կանոնավոր հիգիենան, ինչ բնական ատամները։
Անհրաժեշտ է ատամները մաքրել օրական երկու անգամ՝ ֆտոր պարունակող մածուկով, և ամեն օր մաքրել միջատամնային տարածությունները՝ թելով կամ համապատասխան միջատամնային միջոցներով։
Ատամներով չի կարելի կոտրել շատ կոշտ առարկաներ։ Կանոնավոր ստոմատոլոգիական զննումները թույլ են տալիս վերահսկել պսակի, դրա եզրի, շրջակա լնդի և հենց ատամի վիճակը։
Երբ դիմել ատամնաբույժին
Կրկնակի զննում է անհրաժեշտ, եթե պսակը շարժվում է, կոտրվել կամ ճաքել է, խանգարում է ատամների բնականոն փակվելուն, կամ վերականգնված ատամի շրջանում առաջացել են ցավ, այտուց կամ արտահայտված անհարմարություն։
Մի՛ փորձեք ինքնուրույն սոսնձել դուրս ընկած պսակը։
Գինը Dental Clinic Kapital 2022-ում
Անմետաղ կերամիկա (ցիրկոնիում) — 35 000 ֏
Գինը նշված է մեկ պսակի համար։ Նախնական բուժման անհրաժեշտությունը, ատամի վիճակը, պրոթեզավորմանը նախապատրաստումը և բուժման ընդհանուր ծավալը որոշվում են զննումից հետո։
Պե՞տք է խորհրդատվություն կամ գրանցում
Ընդունելություն ամեն օր՝ 09:00–23:30։
Աղբյուրներ
- American Dental Association, MouthHealthy — Crowns
- Cleveland Clinic — Dental Crowns: Types, Procedure & Care
- Pjetursson BE et al. (2026). Tooth-supported single crowns: systematic review and meta-analysis, Part 1. International Journal of Prosthodontics. DOI: 10.11607/ijp.9633.
- Laumbacher H et al. (2021). Long-term clinical performance and complications of zirconia-based restorations: a summary of systematic reviews. Journal of Dentistry. DOI: 10.1016/j.jdent.2021.103723.