Ինչպես է ջրում ֆտորի քանակը ազդում ատամների վրա տարբեր տարիքում․ ինչ է ֆլյուորոզը

Ֆտորը այն նյութերից է, որոնց մասին ճիշտ չէ ասել պարզապես «օգտակար է» կամ «վնասակար է»։ Համապատասխան քանակով այն օգնում է ատամների էմալին ավելի դիմացկուն լինել կարիեսի նկատմամբ։ Սակայն եթե երեխայի օրգանիզմը ատամների ձևավորման շրջանում երկար ժամանակ ստանում է չափից շատ ֆտոր, ապագա մշտական ատամների էմալի տեսքը կարող է փոխվել։

Այս փոփոխությունը կոչվում է ատամնային ֆլյուորոզ։

Այստեղ ամենակարևոր գործոններից մեկը տարիքն է։ Նույն ջուրը կարող է տարբեր նշանակություն ունենալ փոքր երեխայի և մեծահասակի համար։

Ինչո՞ւ է տարիքը կարևոր

Մշտական ատամները սկսում են ձևավորվել շատ ավելի վաղ, քան մենք դրանք տեսնում ենք բերանի խոռոչում։

Այդ ընթացքում ապագա ատամի էմալը ձևավորվում է ծնոտի ներսում։ Եթե այդ ժամանակ երեխայի օրգանիզմը երկարատև ստանում է անհրաժեշտից ավելի ֆտոր, դա կարող է ազդել էմալի ձևավորման վրա։

Հետագայում, երբ ատամը դուրս է գալիս բերանի խոռոչ, մենք արդեն տեսնում ենք տարիներ առաջ տեղի ունեցած գործընթացի արդյունքը։

Այդ պատճառով նոր դուրս եկած մշտական ատամի վրա սպիտակ գծերը կամ բծերը երբեմն կապված են ոչ թե այն բանի հետ, թե ինչ է կատարվում տվյալ պահին, այլ այն պայմանների հետ, որոնցում այդ ատամը ձևավորվել է տարիներ առաջ։

Ի՞նչ է ֆլյուորոզը պարզ լեզվով

Ֆլյուորոզը ատամի էմալի ձևավորման փոփոխություն է, որը կարող է առաջանալ, երբ զարգացող ատամները երկար ժամանակ ենթարկվում են ֆտորի ավելցուկային ազդեցությանը։

Թեթև դեպքերում այն կարող է արտահայտվել փոքր սպիտակ հատվածներով, գծերով կամ բծերով։ Ավելի արտահայտված դեպքերում էմալի գույնն ու կառուցվածքը կարող են ավելի նկատելի փոփոխվել։

Սակայն կարևոր է հիշել. ատամների վրա յուրաքանչյուր սպիտակ, դեղնավուն կամ շագանակագույն բիծ ֆլյուորոզ չէ։

Էմալի արտաքին տեսքի փոփոխությունները կարող են ունենալ նաև այլ պատճառներ, ուստի միայն արտաքին տեսքով ինքնուրույն ախտորոշում անել ճիշտ չէ։

Ֆտորը և փոքր երեխաների ատամները

Փոքր տարիքում ձևավորվում են ապագա մշտական ատամները։ Հենց այս շրջանում է հատկապես կարևոր ընդհանուր ֆտորային բեռը։

Ֆտորը կարող է օրգանիզմ մտնել ոչ միայն խմելու ջրից։ Աղբյուրներ կարող են լինել նաև ատամի մածուկը, որոշ սննդամթերքներ, ըմպելիքներ կամ ֆտոր պարունակող այլ միջոցներ։

Այդ պատճառով կարևոր է ոչ միայն իմանալ՝ որքան ֆտոր կա ջրում, այլ նաև հաշվի առնել երեխայի ֆտորի մյուս աղբյուրները։

Հատկապես փոքր երեխաները կարող են ատամները մաքրելիս կուլ տալ ատամի մածուկի մի մասը։ Այդ պատճառով ատամի մածուկի քանակը և օգտագործումը պետք է համապատասխանեն երեխայի տարիքին։

Մինչև մոտավորապես 8 տարեկան

Ֆլյուորոզի առաջացման հիմնական շրջանը այն ժամանակն է, երբ մշտական ատամների էմալը դեռ ձևավորվում է։

Ըստ ժամանակակից բժշկական տվյալների՝ մոտավորապես 8 տարեկանից հետո մշտական ատամների էմալի հիմնական ձևավորումն արդեն ավարտված է, և ջրից կամ սննդից ստացվող ֆտորը այլևս չի կարող նույն ձևով առաջացնել նոր ատամնային ֆլյուորոզ։

Այսինքն՝ եթե մարդը մեծահասակ տարիքում տեղափոխվում է մի վայր, որտեղ ջրի մեջ ֆտորի քանակը բարձր է, արդեն ձևավորված ատամների վրա այդ ջուրը չի ստեղծի մանկական տարիքում առաջացող ֆլյուորոզ։

Իսկ դեռահասների և մեծահասակների դեպքում

Դեռահասների և մեծահասակների մոտ ֆտորի դերը փոխվում է։

Այն այլևս չի ազդում արդեն ավարտված էմալի ձևավորման վրա այնպես, ինչպես փոքր տարիքում, սակայն ֆտորի շփումը ատամների մակերեսի հետ կարող է նպաստել էմալի դիմադրությանը թթուների նկատմամբ և մասնակցել կարիեսի կանխարգելմանը։

Այս պատճառով սխալ կլինի ֆտորը դիտարկել միայն որպես վնասակար նյութ։

Խնդիրը ոչ թե «ֆտոր կա՞, թե ոչ», այլ՝ որքան է դրա քանակը, ինչ աղբյուրներից է այն ստացվում և ինչ տարիքի մարդու մասին է խոսքը։

Ինչո՞ւ նույն ընտանիքում ատամները կարող են տարբեր լինել

Հնարավոր է, որ մի ընտանիքի բոլոր անդամները տարիներ շարունակ օգտագործեն նույն ջուրը, բայց էմալի փոփոխությունները նկատելի լինեն միայն մեկի մոտ։

Դա կարող է բացատրվել տարիքով։

Օրինակ՝ երեխան այդ ջուրն օգտագործել է հենց այն տարիներին, երբ նրա մշտական ատամների էմալը ձևավորվում էր, իսկ ծնողները նույն վայր տեղափոխվել են արդեն մեծահասակ տարիքում։

Տարբեր կարող են լինել նաև օգտագործված ջրի քանակը, սննդակարգը, ատամի մածուկի օգտագործումը և ֆտորի մյուս աղբյուրները։

Այդ պատճառով ֆլյուորոզի գնահատման ժամանակ երբեմն կարևոր է իմանալ ոչ միայն, թե որտեղ է մարդը ապրում հիմա, այլ նաև՝ որտեղ է ապրել վաղ մանկության տարիներին։

Եթե ատամների վրա կան սպիտակ բծեր

Սպիտակ բիծը ինքնին դեռ չի նշանակում ֆլյուորոզ։

Նման տեսք կարող են ունենալ տարբեր ծագման էմալային փոփոխություններ։

Ստոմատոլոգը գնահատում է բծերի տեղադրությունը, ձևը, քանի ատամի վրա են դրանք առկա, մարդու տարիքը և ատամների ձևավորման ժամանակաշրջանի պատմությունը։

Եթե անհրաժեշտ է, կարելի է նաև պարզել խմելու ջրում ֆտորի քանակը։

Առանց պատճառը հասկանալու ջուրը կամ ֆտոր պարունակող միջոցները ինքնուրույն ամբողջությամբ բացառելը ճիշտ մոտեցում չէ։

Կարո՞ղ է արդեն առաջացած ֆլյուորոզը վերանալ ջուրը փոխելուց հետո

Եթե էմալի փոփոխությունն առաջացել է ատամի ձևավորման ընթացքում, ապա արդեն ձևավորված ատամի կառուցվածքը պարզապես ջուրը փոխելուց չի վերադառնում իր նախկին վիճակին։

Սակայն դա չի նշանակում, որ ցանկացած ֆլյուորոզ բուժում է պահանջում։

Թեթև ձևերը հաճախ հիմնականում արտաքին տեսքի հարց են։

Եթե փոփոխությունը անհանգստացնում է մարդուն, ստոմատոլոգը կարող է գնահատել դրա արտահայտվածությունը և քննարկել հնարավոր տարբերակները։

Ինչպե՞ս իմանալ՝ որքան ֆտոր կա ջրում

Ջրի ֆտորի քանակը հնարավոր չէ որոշել համով, հոտով կամ արտաքին տեսքով։

Եթե տվյալ բնակավայրի ջրի բաղադրության վերաբերյալ վստահելի տեղեկատվություն չկա, այն կարելի է պարզել ջրամատակարար կազմակերպությունից կամ համապատասխան լաբորատոր հետազոտությամբ։

Հատկապես օգտակար կարող է լինել այդ տեղեկությունը այն ընտանիքների համար, որտեղ կան փոքր երեխաներ։

Ամենակարևոր միտքը

Ֆտորի ազդեցությունը ատամների վրա լավ օրինակ է այն բանի, որ բժշկության մեջ հաճախ կարևոր է ոչ միայն նյութը, այլ նաև դրա քանակը, ազդեցության տևողությունը և մարդու տարիքը։

Համապատասխան քանակով ֆտորը օգնում է պաշտպանել ատամները կարիեսից։

Սակայն զարգացման շրջանում դրա երկարատև ավելցուկը կարող է ազդել ապագա մշտական ատամների էմալի վրա և առաջացնել ֆլյուորոզ։

Եվ այստեղ կա ևս մեկ կարևոր կանխարգելիչ միտք։

Այն, ինչ մենք տեսնում ենք մեծահասակի ատամների վրա այսօր, երբեմն սկսվել է շատ տարիներ առաջ՝ մանկության շրջանում։

Այդ պատճառով երեխայի ապագա մշտական ատամների մասին հոգածությունը սկսվում է դեռևս մինչև դրանց դուրս գալը։